De ivoren toren wil wel

Het is weer zover: wetenschappers krijgen het verwijt dat ze in ivoren torens zitten, in specialistische tijdschriften publiceren die niemand leest, en weinig maatschappelijk betrokken zijn. Dit keer komt de klacht van onze staatssecretaris van onderwijs Sander Dekker, in zijn rede bij de opening van het academisch jaar in Leiden.

Dekker, de man die leiding geeft aan het ministerie dat ons allemaal betaalt, die zal toch wel weten hoe het zit? Om over mijn eigen vakgebied te praten, het ministerie dat (begrijpelijk) een stevige vinger in de pap heeft in de financiering van beleidsrelevant onderwijsonderzoek, dat ministerie kan toch vast goed de maatschappelijke betrokkenheid inschatten van onderwijsonderzoekers? Ik vrees van niet.

Zitten al die onderzoekers op universiteiten maar op hun kamer te broeden op fundamentele eureka’s, enkel om in de specialistische toptijdschriften te komen? Nee.

Er is helemaal geen sprake van ivoren torens waar wetenschappers zichzelf opsluiten. Eerder is er sprake van een ophaalbrug van beleidsmakers en onderwijsprofessionals die op hun fort de toepasbare fundamentele kennis buiten de deur houden. Onderzoekers schrijven zich scheel aan onderzoeksvoorstellen, ook voor praktijkgericht en beleidsgericht onderzoek. Wat ik om me heen hoor is dat uitstekende wetenschappers toepasbare kennis willen genereren en toepassen, maar onderzoeksvoorstellen zien stranden op basis van vreemd commentaar. Welke kennis wil Sander Dekker toegepast zien, die de strenge toets van peer-review heeft doorstaan (in die vermaledijde tijdschriften), of die via weinig selectieve weg in rapporten is verschenen? Er is helemaal geen conflict tussen fundamentele kennis en de toepassing daarvan. De wil is er. We leveren alleen niet in op de kwaliteit van ons werk. En die wordt door tijdschriftredacties bewaakt, beter dan elders. Ook voor toepasbare kennis.

Zeker, er kan meer van onze kennis worden gebruikt in de samenleving. Maar de ivoren toren is het probleem niet. Die wil wel.

Herman van de Werfhorst